رجب فرصتی برای خداشناسی و خودسازی

امروز اولین روز از ماه مبارک رجب یکی از ماههای پرفیض و برکت است، این ماه فرصتی برای خداشناسی و خودسازی است و در فضیلت آن همین بس که در صحرای محشر و در میان همه دل نگرانیها، آوائی در گوشها طنین انداز می‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود که " این الرجبیون" کجایند کسانی که ماه رجب را محترم شمرده و اعمالی از آن ماه را انجام داده اند؟ و بدین ترتیب آن افراد از دیگران جدا شده و به رضوان الهی داخل می شوند.
پیامبر خدا (ص)می فرماید: رجب، شهرالله الأصم است و بدان سبب آن را «اصم» نامیدند که هیچ ماهی به پایه عظمت آن نمی رسد . مردم زمان جاهلیت به رجب حرمت می نهادند و آنگاه که اسلام درخشیدن گرفت، بر حرمت آن افزود. بدانید که رجب، ماه خدا شعبان، ماه من و رمضان، ماه امت من است پس هرکس یک روز از رجب را روزه بدارد، مستحق رضوان الهی گردد و روزه اش غضب الهی را خاموش کند و خداوند دری از درهای جهنم را بر او ببندد. اگر کسی به اندازه تمام زمین طلا انفاق کند، برتر از روزه یک روز آن نخواهد بود... هرگاه شب شود، دعایش مستجاب خواهد بود ...
در همین زمینه امام کاظم(ع) می فرماید: رجب، نام نهری در بهشت است که از شیر سفیدتر و از عسل شیرین تر است، بنابراین هرکس یک روز از ماه رجب را روزه بدارد، خداوند از آن نهر به او خواهد نوشاند.
همچنین آن حضرت در روایت دیگری می فرماید: رجب، ماه عظیمی است که خداوند اعمال نیک را در آن چند برابر می فرماید و گناهان را در آن محو می کند. پس هرکس یک روز از ماه رجب را روزه بگیرد، به اندازه مسیر یک سال از جهنم دور و هر کس سه روز از آن ماه را روزه بدارد، بهشت بر او واجب می شود.
در کرامت و فضیلت این ماه امام صادق(ع) نیز می فرماید: آنگاه که قیامت برپا شود، منادی الهی فریاد زند: «أین الرجبیون؟»، کجایند آنانکه ماه رجب را گرامی داشتند و از آن بهره ها بردند؟ از آن انبوه جمعیت، گروهی برخیزند که نور جمالشان محشر را روشن کند. بر سر آنان تاج های شاهی که مرصع به یاقوت است، قرار دارد و در طرف راست هر یک از آنان هزار فرشته، در سمت چپ نیز هزار فرشته به او کرامت و تعظیم الهی را تبریک گویند. از جانب الله ندا آید " بندگان، به عزت و جلالم سوگند، شما را جای و مقام گرامی و عطایای فراوان دهم و شما را در جایی جای دهم که از زیر آن نهرها جاری است و شما در آن جاوید خواهید بود زیرا شما داوطلبانه برای من در ماهی که من بزرگش داشتم روزه گرفتید". سپس خطاب به فرشتگان فرماید " فرشتگان من! بندگان و کنیزان را به بهشت داخل کنید. در اینجا حضرت صادق(ع) فرمود: این پاداش، برای کسی است که گرچه یک روز از اول یا وسط یا آخر ماه رجب را روزه بدارد.
پیامبر گرامی ما در بیان عظمت و اهمیت ماه رجب می فرماید: خدای متعال، در آسمان هفتم، فرشته ای به نام «داعی» قرار داده است. هرگاه ماه رجب فرا رسد، آن فرشته دعوت کننده، هرشب تا به صبح گوید "خوشا به حال کسانی که به ذکر الهی مشغولند، خوشا به حال کسانی که با میل و رغبت تمام، رو به سوی درگاه خدا آورند". و خداوند می فرماید: من همنشین کسی هستم که با من همنشین باشد، و مطیع کسی هستم که فرمان مرا ببرد و آمرزنده ام کسی را که از من طلب آمرزش کند. این ماه رجب ماه من، بنده هم بنده من، و رحمت هم از آن من است، هرکس مرا در این ماه بخواند، پاسخ مثبت دهم و هرکس از من چیزی بخواهد به او عطا کنم و هرکس از من هدایت جوید، هدایتش کنم. من این ماه را وسیله ارتباط بین خود و بندگانم قرار داده ام پس هرکس به آن چنگ زند، به من می رسد.
گرچه تمام ماه رجب، نزد خداوند و اولیای گرامیش عزیز و ارجمند است اما برخی اوقات آن، فضیلت ویژه ای دارد . مثلا اولین شب جمعه ماه رجب، دارای امتیازی بزرگ است. پیامبر اسلام می فرماید: از اولین شب جمعه ماه رجب غافل نشوید، فرشتگان آن را «لیلهٔ الرغائب» می نامند. چرا که وقتی یک سوم از شب گذشت، هیچ فرشته ای نیست مگر اینکه در کنار کعبه مشرفه آید، آنگاه خداوند نظر مرحمت به آنان کند و فرماید: فرشتگانم! هرچه خواهید از من بخواهید. فرشتگان گویند: بارالها حاجت و خواسته ما آن است که روزه داران ماه رجب را بیامرزی، خداوند متعال فرماید: آمرزیدم.
یکی از کارهای مهم و شایسته در ماه رجب کمک به مستمندان است. امام صادق(ع) از پدران گرامیش از امام علی(علیه السلام) نقل می کند که آن حضرت فرمود:...هرکس به خاطر خدا در ماه رجب صدقه بدهد، خداوند وی را آنچنان اکرام فرماید که نه چشمی دیده و نه گوشی شنیده و نه بر قلب انسانی خطور کرده باشد.
در بیان فضیلت ماه رجب باید گفت که اگر هیچ حادثه ای در ماه رجب رخ نمی داد، باز هم رجب ارزش خاص و ویژگی استثنائی خود را داشت، اما حوادثی در آن به وقوع پیوسته است که مهمترین آن در روز ۲۷ این ماه است، چرا که آخرین پیامبر برگزیده الهی حضرت محمد(ص) در این روز از جانب خدای متعال مأمور هدایت مردم و ابلاغ هدایت و رسالت الهی گردید.
بندگان صالح و آگاه الهی، ماه رجب و شعبان را به عنوان زمینه و مقدمه ای جهت کسب آمادگی برای درک درست و شایسته ماه مبارک رمضان به حساب می آورند. خوشبختانه هم اکنون در برخی از شهرهای کشورمان اهل عبادت و معرفت دو برنامه دارند و آن ها را با هم اجرا می کنند یکی «اعتکاف» که دستور اکید اسلام است با احکام و دستورات ویژه اش و دیگری برنامه ای به نام عمل ام داود، دستوری که از حضرت امام صادق(ع) به ما رسیده است.

 

 

 بخشی از خطبه پیامبر اکرم (ص) در غدیر خم

ای مردم علی و پاکان از فرزندانم از نسل او ثقل اصغرند.و قرآن ثقل اکبر است. هر یک از این دو از دیگری خبر می دهد و با آن موافق است. آنها از یکدیگر جدا نمی شوند تا بر سر حوض کوثر بر من وارد شوند. بدانید که آنان امین های خداوند بین مردم و حاکمان او در زمین هستند.بدانید که من ادا نمودم بدانید که من ابلاغ کردم بدانید که من شنوانیدم بدانید که من روشن نمودم بدانید که من روشن نمودم بدانید که خداوند فرموده است و من از جانب خداوند عزوجل می گویم. بدانید که امیر المومنینی جز این برادرم نیست. بدانید که امیر المومنین بودن بعد از من برای احدی جز او حلال نیست.

سپس پیامبر دستش را بر بازوی علی (ع) زد و آن حضرت را بلند کرد. و این در حالی بود که امیر المومنین (ع) از زمانی که پیامبر (ص)بر فراز منبر آمده بود یک پله پایین تر از مکان حضرت ایستاده بود و نسبت به صورت حضرت به طرف راست مایل بود که گویی هر دو در یک مکان ایستاده اند.پس پیامبر(ص) با دستش او را بلند کرد و هر دو دست را به سوی آسمان باز نمود و علی(ع) را از جا بلند نمود تا حدی که پای آن حضرت موازی زانوی پیامبر رسید.سپس فرمود:«ای مردم این علی است برادر من و وصی من و جامع علم من و جانشین من در امتم بر آنان که به من ایمان آورده اند و جانشین من در تفسیر کتاب خداوند عزوجل و دعوت به آن و عمل کننده به آنچه او را راضی می کند و جنگ کننده با دشمنان خدا و دوستی کننده بر اطاعت او و نهی کننده از معصیت او. اوست خلیفه رسول خدا و اوست امیر المومنین و امام هدایت کننده از طرف خداوند و اوست قاتل ناکثان و قاسطان و مارقان به امر خداوند.

خداوند می فرماید:«ما بیدل القول لدی»،«سخن در پیشگاه من تغییر نمی پذیرد»، پروردگارا به امر تو می گویم:«خداوندا دوست بدار هر کس علی را دوست بدارد و دشمن بدار هر کس علی را دشمن بدارد. یاری کن هر کس علی را یاری کند و خوار کن هر کس علی را خوار کند و لعنت نما هر کس علی را انکار کند و غضب نما بر هر کس علی را انکار نماید».

پروردگارا تو هنگام روشن شدن این مطلب و منصوب نمودن علی در این روز این آیه را نازل کردی:«امروز دین شما را برایتان کامل نمودم و نعمت خود را بر شما تمام کردم و اسلام را به عنوان دین شما راضی شدم»، «و هر کس دینی غیر از اسلام انتخاب کند هرگز از او قبول نخواهد شد و او در آخرت از زیان کاران خواهد بود». پروردگارا تو را شاهد می گیرم که من ابلاغ نمودم.

ای مردم خداوند دین شما را با امامت او کامل نمود پس هر کس اقتدا نکند به او و به کسانی که جانشین او از فرزندان من و از نسل او هستند تا روز قیامت و روز رفتن به پیشگاه خداوند عزوجل چنین کسانی اعمالشان در دنیا و آخرت از بین رفته و در آتش دائمی خواهند بود. عذاب از آنان تخفیف نمی یابد و به آنها مهلت داده نمی شود.

ای مردم این علی است که یاری کننده ترین شما نسبت به من و سزاوارترین شما به من و نزدیکترین شما نزدمن و عزیزترین شما نزد من است. خداوند عزوجل و من از او راضی هستیم.هیچ آیه رضایتی در قرآن نازل نشده است مگر درباره او و هیچ گاه خداوند مومنین را مورد خطاب قرار نداده مگر آنکه ابتدا او مخاطب بوده است و هیچ مدحی در قران نیست مگر درباره او و خداوند درسوره «هل اتی علی الانسان...»شهادت به بهشت نداده مگر برای او و این سوره را درباره غیر او نازل نکرده و با این سوره جز او را مدح نکرده است.

ای مردم نسل هر پیامبری از صلب خود او هستند ولی نسل من از صلب امیر المومنین علی است.

ای مردم من خدا را شاهد گرفتم و رسالتم را به شما ابلاغ نمودم و بر عهده رسول جز ابلاغ روشن چیزی نیست. ای مردم از خدا بترسید آن طور که باید ترسید و از دنیا نروید مگر که مسلمان باشید.

 بخشی از خطبه پیامبر اکرم (ص) در غدیر خم

حمد و سپاس خدایی را که در یگانگی خود بلند مرتبه و در تنهایی و فرد بودن خود نزدیک است. در قدرت و سلطه خود با جلالت و در ارکان خود عظیم است. علم او به همه چیز احاطه دارد و در حالی که در جای خود است و همه مخلوقات را با قدرت و برهان خود تحت سیطره دارد. همیشه مورد سپاس بوده و همچنان مورد ستایش خواهد بود.

شهادت می دهم که اوست خدایی که همه چیز در مقابل عظمت او تواضع کرده و همه چیز در مقابل عزت او ذلیل شده و همه چیز در برابر قدرت او سر تسلیم فرود آورده و همه چیز در برابر هیبت او خاضع شده اند.

او را سپاس بسیار می گویم و دائما شکر می نمایم چه در آسایش و چه در گرفتاری چه در شدت و چه در حال آرامش. و به او و ملائکه اش و کتاب هایش و پیامبرانش ایمان می آورم. دستورات او را گوش می دهم و اطاعت می نمایم و به آنچه او را راضی می کند مبادرت می ورزم و در مقابل مقدرات او تسلیم می شوم به عنوان رغبت در اطاعت او و ترس از عقوبت او چرا که اوست خدایی که نمی توان از مکر او در امان بود و از ظلم او هم ترس نداریم (یعنی ظلم نمی کند).

اقرار می کنم برای خداوند بر نفس خود به عنوان بندگی او و شهادت می دهم برای او به پروردگاری و آنچه به من وحی نموده ادا می نمایم از ترس آنکه مبادا اگر انجام ندهم عذابی از او بر من فرود آید که هیچ کس نتواند آن را دفع کند هر چند که حیله عظیمی به کار بندد و دوستی او خالص باشد-نیست خدایی جز او- زیرا خداوند به من اعلام فرموده که اگر آنچه در حق علی بر من نازل نموده ابلاغ نکنم رسالت او را نرسانده ام و برای من حفظ از شر مردم را ضمانت نموده و خدا کفایت کننده و کریم است.

خداوند به من چنین وحی کرده است:«ای پیامبر ابلاغ کن آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده درباره علی یعنی خلافت علی بن ابی طالب و اگر انجام ندهی رسالت او را نرسانده ای و خداوند تو را از مردم حفظ می کند.»

ای مردم من در رساندن آنچه خداوند بر من نازل کرده کوتاهی نکرده ام و من سبب نزول این آیه را برای شما بیان می کنم: جبرئیل سه مرتبه بر من نازل شد و از طرف خداوند سلام پروردگارم_که او سلام است_ مرا مامور کرد که در این محل اجتماع بپا خیزم و بر هر سفید و سیاهی اعلام کنم که:« علی بن ابی طالب برادر من و وصی من و جانشین من بر امتم و امام بعد از من است. نسبت او به من همانند نسبت هارون به موسی است جز اینکه پیامبری بعد از من نیست.و او صاحب اختیار شما بعد از خدا و رسولش است»،و خداوند در این مورد آیه ای از کتابش بر من نازل کرده است:«انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنو الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة و هم راکعون»،«صاحب اختیار شما خدا و سولش هستند و کسانی که ایمان آورده و نماز را بپا می دارند و در حال رکوع زکات می دهند»و علی بن ابی طالب است که نماز را بپا داشته و در حال رکوع زکات داده و در هر حال خداوند عزوجل را قصد می کند.

او (علی) اول کسی است که به خدا و رسولش ایمان آورد و هیچ کس در ایمان به من بر او سبقت نگرفت . اوست که با جان خود در راه رسول خدا فداکاری کرد.اوست که با پیامبر خدا بود در حالی که هیچ کس از مردان همراه او خدا را عبادت نمی کرد. اولین مردم در نماز گزاردن و اول کسی است که با من خدا را عبادت کرد.از طرف خداوند به او امر کردم تا در خوابگاه من بخوابد او هم در حالی که جانش را فدای من کرده بود در جای من خوابید.ای مردم او را فضیلت دهید که خدا او را فضیلت داده است و او را قبول کنید که خداوند او را منصوب نموده است.

ای مردم او از طرف خداوند امام است و هر کس ولایت او را انکار کند خداوند هرگز توبه اش را نمی پذیرد و او را نمی بخشد . حتمی است بر خداوند که با کسی که با او مخالفت نماید چنین کند و او را به عذابی شدید تا ابدیت و تا آخر روزگار معذب نماید. پس بپرهیزید از اینکه با او مخالفت کنید و گرفتار آتشی شوید که آتشگیره آن مردم و سنگ ها هستند و برای کافران آماده شده است.

ای مردم علی را فضیلت دهید که او افضل مردم بعد از من از مرد و زن است تا مادامی که خداوند روزی را نازل می کند و خلق باقی هستند. ملعون است ملعون است مورد غضب است مورد غضب است کسی که این گفتار مرا رد کند و با آن موافق نباشد.بدانید که جبرئیل از جانب خداوند این خبر رابرای من آورده است و می گوید:«هر کس با علی دشمنی کند و ولایت او را نپذیرد لعنت و غضب من بر او باد».

 

بزرگترین ايثار ابراهيم (ع) در راه خدا

 

اسماعيل تازه به رشد رسيده بود و حدود سيزده سال داشت و همدمي مهربان و ياري باوفا براي پدر بود . ابراهيم او را بسيار دوست داشت ولي خداوند خواست در همين مورد ابراهيم را بيازمايد.

ابراهيم در شب هفتم ذيحجه در خواب ديد كه كسي به او مي گويد:«اسماعيل را در راه خدا قرباني كن»شب بعد نيز همين خواب را ديد ولي ابراهيم هنوز يقين نكرده بود كه اين خواب رحماني است. سومين شب (دهم ذيحجه)نيز همين خواب را ديد يقين كرد كه خواب رحماني و وحي الهي مي باشد ماجرا را به اسماعيل گفت اسماعيل بي درنگ پاسخ داد:«پدرم هر چه دستور داري اجرا كن به خواست خدا مرا از صابران خواهي يافت.» ابراهيم ميوه ي دل و ثمره ي يك قرن رنج و سختي هايش را به سوي قربان گاه مني برد تا او را قرباني كند. در مسير راه شيطان به صورت پيرمردي به ابراهيم رسيد و گفت:«آيا دلت روا ميدارد كه نوجوان عزيزت را قرباني كني؟»ابراهيم گفت:«سوگند به خدا اگر به اندازه ي افراد شرق و غرب فرزند داشتم و خداوند فرمان قرباني كردن آنها را به من مي داد آنها را قرباني مي كردم.»آن گاه ابراهيم چند سنگ از زمين برداشت و با پرتاب كردن آن به سوي شيطان او را از خود دور ساخت.

همين پير به سراغ اسماعيل و مادر او نيز رفت و وسوسه كرد ولي آنها گفتند :«اگر فرمان خداست بايد تسليم آن بود.»و به طرف اآن پير سنگ انداختند و او را از خود دور ساختند.

ابراهيم اسماعيل را به قربان گاه آورد و او را مانند گوسفند خوابانيد و كارد در حلقوم او نهاد ولي هر چه كارد را فشار مي داد اثري از بريده شدن ديده نمي شد لذا با ناراحتي كارد را بر زمين زد از اين رو كه فرمان خدا به تاخير مي افتاد كارد به اذن خدا به زبان آمد و گفت :«خليل مرا به بريدن امر مي كند ولي جليل  (خداي بزرگ) مرا از بريدن نهي مي نمايد.» ابراهيم از اسماعيل استمداد كرد اسماعيل گفت:« سر تيز كارد را (مانندنحر كردن شتر) در گودي حلقم فرو كن ابراهيم كه مي خواست همين كار را انجام دهد در همين لحظه نداي الهي را شنيد كه مي گفت:«قد صدقت الرويا _ هان اي ابراهيم فرمان خدا را با عمل تصديق كردي .» همراه اين ندا گوسفندي كه از گوسفندان بهشتي بود نزد ابراهيم آورده شد و ابراهيم اين ندا را شنيد:«اي ابراهيم اين گوسفند را به جاي اسماعيل قرباني كن.»

 

اين داستان داستان خونريزي نبود بلكه داستان ايثار فداكاري تسليم در برابر فرمان حق بود كه حضرت ابراهم (ع) به خوبي از عهده ي آن برآمد.

                                                          عید فطر

 

                                    

مسلمانان روزه دار كه ماه رمضان را به روزه دارى به پا داشته و از خوردن و آشاميدن و بسيارى از كارهاى مباح ديگر امتناع ورزيده اند، اكنون پس از گذشت ماه رمضان در نخستين روز ماه شوال اجر و پاداش خود را از خداوند مي ‏طلبند، اجر و پاداشى كه خود خداوند به آنان وعده داده است.

اميرالمؤمنين، حضرت على (عليه السلام) در يكى از اعياد فطر خطبه اى خوانده‏ اند و در آن مؤمنان را بشارت و مبطلان را بيم داده ‏اند كه:

 اى مردم! اين روز شما روزى است كه نيكوكاران در آن پاداش مي ‏گيرند و زيانكاران و تبهكاران در آن مأيوس و نااميد مي ‏گردند و اين شباهتى زياد به روز قيامتتان دارد، پس با خارج شدن از منازل و رهسپار جايگاه نماز عيد شدن، به ياد آوريد خروجتان از قبرها و رفتنتان را به سوى پروردگار، و با ايستادن در جايگاه نماز به ياد آوريد ايستادن در برابر پروردگارتان را و با بازگشت ‏به سوى منازل خود، متذكر شويد بازگشتتان را به سوى منازلتان در بهشت‏ برين، اى بندگان خدا، كمترين چيزى كه به زنان و مردان روزه ‏دار داده مي‏شود اين است كه فرشته ‏اى در آخرين روز ماه رمضان به آنان ندا ميدهند و ميگويند:

«هان! بشارتتان باد، اى بندگان خدا كه گناهان گذشته‏ تان آمرزيده شد، پس به فكر آينده خويش باشيد كه چگونه بقيه ايام را بگذرانيد.»

عارف وارسته ملكى تبريزى درباره عيد فطر آورده است: «عيد فطر روزى است كه خداوند آن را از ميان ديگر روزها بر گزيده است و ويژه هديه بخشيدن و جايزه دادن به بندگان خويش ساخته و آنان را اجازه داده است تا در اين روز نزد حضرت او گرد آيند و بر خوان كرم او بنشينند و ادب بندگى بجاى آرند، چشم اميد به درگاه او دوزند و از خطاهاى خويش پوزش خواهند، نيازهاى خويش به نزد او آرند و آرزوهاى خويش از او خواهند و نيز آنان را وعده و مژده داده است كه هر نيازى به او آرند، برآوره و بيش از آنچه چشم دارند به آنان ببخشند و از مهربانى و بنده‏ نوازى، بخشايش و كارسازى در حق آنان روا دارد كه گمان نيز نمي‏برند.»

روز اول ماه شوال را بدين سبب عيد فطر خوانده ‏اند كه در اين روز، امر امساك و صوم از خوردن و آشاميدن برداشته شده و رخصت داده شد كه مؤمنان در روز افطار كنند و روزه خود را بشكنند. ابتداى خوردن و آشاميدن را افطار مي ‏نامند و از اين رو است كه پس از اتمام روز و هنگامى كه مغرب شرعى در روزهاى ماه رمضان، شروع مي‏شود، انسان افطار مي كند يعنى اجازه خوردن پس از امساك از خوردن به او داده مي ‏شود.

  منبع

 شب قدر

«شب قدر» واژه‌ای قرآنی است. این شب در قرآن، در سوره قدر، با صفت «مبارکه» یاد شده و بهتر از هزار ماه دانسته شده است. « انا انزلنه فی لیله مبارکه، لیله القدر خیر من الف شهر »
(ما قرآن را در شب مبارک فرو فرستادیم. شب قدر از هزار ماه برتر است.)
در شب قدر، همه امورات عالم اندازه‌گیری می‌شود و به تصویب حجت خدا در هر زمان می‌رسد. دقیقاً معلوم نیست شب قدر کدام شب است؛ گروهی آن را در طول سال محتمل می‌دانند و گروهی در ماه رمضان، گروهی یکی از 12 شب آخر این ماه و گروهی یکی از شب‌های بیست و یکم، بیست و سوم و نوزدهم ماه رمضان را شب قدر می‌دانند. شیعیان نیز عموماً شب بیست و سوم را شب قدر می‌دانند.
این شب دارای اعمال فراوانی است که در کتب دعایی مذکور است. خوابیدن در شب قدر مذموم و شب‌زنده‌داری در آن مستحب است.
بنا بر روایات، روز قدر هم به اندازه شب قدر ارجمند است. دعا و استغفار در شب قدر، وظیفه دانسته شده است و رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم بر دعا در آن و طلب عافیت از خداوند تأکید فرموده است.

منابع:
المیزان، ج 18، ص 138 - مفاتیح الجنان اعمال شبهای قدر.

---

فضیلت شب قدر

شب قدر از شب‌های مقدس و متبرک اسلامی است. خداوند در قرآن مجید از آن به بزرگی یاد کرده و سوره‌ای نیز به نام «سوره قدر» نازل فرموده است.
در تمام سال، شبی به خوبی و فضیلت شب قدر نمی‌رسد. این شب شب نزول قرآن، شب فرود آمدن ملائکه و روح نیز نام گرفته است.
عبادت در شب قدر برتر از عبادت هزار ماه است. در این شب، مقدرات یک سال انسان‌ها و روزی‌ها، عمرها و امور دیگر مشخص می‌شود.
ملائکه در این شب بر زمین فرود می‌آیند، نزد امام زمان علیه السلام می‌روند و آنچه را برای بندگان مقدر شده بر ایشان عرضه می‌دارند.
شب‌زنده‌داری و تلاوت قرآن و مناجات و عبادت در این شب، بسیار توصیه و تأکید شده است.
در بعضی از تفاسیر آمده است که روزی پیامبر اکرم فرمود:«یکی از بنی اسرائیل لباس جنگ پوشید و هزار ماه (هشتاد سال) از تن بیرون نیاورد و پیوسته مشغول یا آماده جهاد فی سبیل الله بود.»
یاران پیامبر تعجب کردند و آرزو کردند چنین فضیلت و افتخاری برای آنها نیز میسر شود؛ در این هنگام بود که سوره قدر نازل شد و بیان شد که « شب قدر از هزار ماه عبادت و جهاد برتر است.»

منابع :
تفسیر نمونه ج 27 ص 181، مجمع البیان ج 10 ص 405، مفاتیح الجنان

قرآن و شب قدر

در برخي از احاديث آمده است كه راوي به امام جعفر صادق عليه السلام مي‌گويد:

درباره شب قدر، به من اطلاعاتي بدهيد! آيا اين شب، فقط در روزگاران گذشته] مثلا روزگار حيات پيامبر صلي الله عليه و آله[ بوده است ]و اكنون ديگر نيست[، يا اين كه شب قدر، در هر سال، هست؟ امام مي‌فرمايد: "لو رفعت ليلة القدر، لرفع القرآن" – اگر شب قدر را بردارند، قرآن را نيز بر مي‌دارند.(1)

اين بيان امام صادق عليه السلام اشاره است به فلسفه غايي نزول انسان به زمين. جهان ارضي، از آن رو منزلگاه انسان قرار داده شد، تا انسان در اين منزلگاه، آزمايش شود، و كامل و ناقص، و سعيد و شقي، از هم باز شناخته آيد، و سرانجام، انسان به حركت تكاملي و كمالي بپردازد، و به سوي خدا برود. اين امر مستلزم برقرار بودن جهان ارض است. برقرار بودن جهان ارض، مستلزم حكمت و تقدير، و اجرا و تدبير است، و اين همه مربوط به شب قدر و تنظيم امور، و حضور ولي و حجت است. پس از برقرار شدن اينها همه، كتاب شناخت و عمل لازم است. پس حكمت بقاي جهان ارضي، حركت تكاملي انسان است، در رابطه با كتاب و حجت. و چون برداشتن شب قدر، به منزله بر هم زدن جهان ارضي است، اين است كه در صورت برداشته شدن شب قدر، قرآن نيز برداشته خواهد شد. و تكليفي و فعلي و حركتي باقي نخواهد بود. پس تا جهان هست، شب قدر هست، و تا شب قدر هست، قرآن است. و تا اين دو هست، حجت هست، كه صاحب شب قدر هست، و حامل علم قرآن. و تا اين هر دو هست، امكان حركت و فعل و تكامل هست. و هر حركت و فعلي، در صورتي تكامل و كمال است، كه به پيروي از اين دو انجام يابد، و در خط تعليمي و ارشادي اين دو (كتاب و حجت) قرار داشته باشد – آري: "… ما ان تمسكتم بهما لن تضلوا."

ادامه مطلب...

ماه رمضان ماهي است كه در آن خداوند شما را به ميهماني فرا خوانده است " ، زيباترين تعبير از اين ماه مبارك، همين است كه پيامبر گرامي اسلام (ص) فرمودند.

در احاديث و روايات مذهبي بسيار سفارش شده كه در ماه صيام مومنان يكديگر را به هنگام افطار، طعام دهند، گرچه كم باشد.

ماه مبارك رمضان جلوه‌اي از عبوديت، خشوع و خضوع‌انسان در برابر بارگاه حق تعالي و ماه روزه‌داري و تقرب به خداوند رحمان است.

حلول ماه رمضان نويدگر استشمام عطر دل‌انگيز صميميت ، صفا ، اخلاص و تجلي فضاي روحاني و معنوي در جاي جاي سرزمينهاي اسلامي است.

شهر رمضان فرصتي مغتنم براي بهره‌گيري بيشتر از نعمت‌هاي معنوي و مادي خداوند است.

نامگذاري اين ماه نيز از همين روست، يعني در آن نعمت‌هاي الهي افزون بر بندگان نثار مي‌شود و كارهاي نيك همچون شاخساران پربار، ثمرات طيبه و فراوان مي‌دهد.

"رمضان" در نزد مسلمانان از جايگاه ويژه‌اي برخوردار است به طوري كه بنابر سفارش اسلام اين ماه از موهبت‌هاي بزرگ الهي به مومنين است تا در آن خود را بيارايند و دل را از هواي نفس دور كنند.

خداوند از روزهاي هفته ، جمعه و از بين ماه‌ها رمضان و از عبادات روزه را كه بدور از رنگ و رياست، به مخلوقش ارزاني داشت.

رمضان فقط نخوردن و نياشاميدن نيست بلكه گنجينه‌اي از اسرار و خاطرات دوران پيامبر اسلام است.

اين ماه يادآور جنگ "حنين" و حماسه پيكار پيامبر اسلام(ص) با مشركان و خاطره جنگ سپاه روم با مسلمانان در منطقه‌اي به نام " تبوك " است.

ماه رمضان، حماسه شيرين فتح مكه، جنگ بدر و طائف را براي مسلمانان به ياد مي‌آورد.

رمضان ماه ميلاد حضرت سليمان بن داوود پيامبر وامام حسن مجتبي(ع) دومين اختر تابناك آسمان ولايت است.

رمضان يادآور شب معراج پيامبر اسلام است كه از خانه "ام هاني" خواهر اميرالمومنين در مكه مكرمه سوار بر "براق" به معراج رفت.

رمضان يادآور خاطره بامدادي است كه امير مومنان علي (ع) در مسجد كوفه به دست شقي‌ترين افراد، در محراب عبادت ضربت خورد.

به روايات گوناگون ، در ماه ميهماني خدا، گناهان بندگان چنان پاك مي‌شود كه گويي مي‌سوزد و ذوب مي‌گردد و به همين دليل نام رمضان را بر اين ماه نهاده‌اند.

رمضان ماه ضيافت الله، ماه تابيدن نور ايمان بر قلب‌ها، ماه عروج به سوي قله‌هاي بلند رستگاري، ماه راز و نياز با حضرت حق، ماه پرواز روح تا اوج ملكوت، ماه شكستن سنگرهاي شرك دروني و بازنگري در خرابي‌هاي خانه جسم و جان است.

ليلة القدر

ماه رمضان تمام روز ها و شبهای آن تمام ساعات و دقايق آن و تمام لحظات آن سرشار از فيض و برکت و درخشش انوار الهی ميباشد اما شب قدر جايگاه اختصاصی خود در ماه رمضان را دارا ميباشد.عبادت در اين شب متبرک بسيار ثواب و اجر عظيم داشته و همان طور که اين شب از هزار ماه بهتر است عبادت هم به هزار درجه افضل ميباشد و درصد اجابت دعا در اين شب بسيار بالا است پس بکوشيم تا اين شب را دريابيم و با ذکر خدای متعال و انجام اعمال نيک و دستگيری از تهيدستان و يتيمان و بيوه زنان از خدا بخواهيم که سعادت يافتن اين شب را نصيب مان گرداند.

قدر دو معنی دارد يکی اندازه کردن وقت و فيصله کردن است يعنی اينکه خداوند(ج) اندازه هر چيز را مشخص کرده و وقت آن را معين ميکند احکام نازل ميدارد و تقدير هر چيز را مقرر ميدارد . آيت قرآن کريم است: (فيها يفرق کل امر حکيم* امرا من عندنا.«الدخان آيات ۴ و ۵»« در آن شب هر فرمانی بر حسب حکمت صادر ميشود. فرمانی از جانب ما.»

معنی ديگر قدر عظمت و بزرگی است . يعنی ليلة القدر آن شبی است که در نزد خداوند(ج) بسيار با عظمت و با فضيلت است و برای قدر و عظمت آن اين دليل کافی است که خداوند متعال اين نعمت عظيم يعنی قرآن مجيد را نازل فرموده است.

صدقه فطر بر هر مسلمانی که زندگی متوسط و آرامی داشته باشد ؛ بر زن و مرد و بالغ و نابالغ واجب است و آنکسی که بيشتر از ضروريات اصلی دارائی داشته باشد صدقه فطر بر آن واجب است و برای واجب شدن صدقه فطر ضروری نيست که مثل حکم زکات يک سال بر مال شخص بگذرد بلکه اگر از چند لحظه قبل از طلوع فجر نيز خداوند (ج) کسی را صاحب ثروتی ساخت پس صدقه فطر بر وی واجب ميگردد

در روايات مختلف است که ليلة القدر در دهه آخر ماه ماه مبارک رمضان است و از جضرت عايشه (رض) روايت است که حضرت محمد(ص) فرمودند:« ليلة القدر را در ده شب آخر ماه مبارک رمضان و در شب های طاق جستجو کنيد.»(صحيح البخاری)

از حضرت عايشه (رض) روايت است که رسول الله (ص) در دهه اخير رمضان چنان به ذکر و عبادت توجه خاص ميفرمودند که در ايام ديگر نمی فرمودند رسول اکرم (ص) در اين شب بيش از پيش به سجده و قيام و ذکر و تسبيح ترغيب نموده فرمودند: « هنگاميکه ليلةالقدر می آيد پس جبرئيل امين با جمع کثيری از ملائکه به زمين فرود می آيند و برای آن بنده دعای رحمت و مغفرت ميکنند که ايستاده و نشسته به ذکر و يا عبادت خداوند(ج) مشغول ميباشد» و همچنين ارشاد فرمودند که: « ای مردم بر شما ماهی آمده است که در آن شبی است که از هزار ماه افضل است . آن کسی که از اين شب محروم ماند پس وی از همه امور خير محروم گرديده است و در اين شب کسی از خير و برکت محروم ميگردد که وی واقعا محروم است»(ابن ماجه)

در شب قدر هر دعای که انسان به درگاه خدای متعال بکند مورد قبول واقع ميشود و بيان حضرت عايشه (رض) است که: من به رسول کريم (ص) گفتم که اگر برايم معلوم گردد که کدام شب ليلة القدر است به من بگوئيد که در آن شب چه دعای بکنم؟رسول خدا(ص) فرمودند اين دعا را بخوان:« اللهم انک عفو کريم تحب العفو فاعف عني» يعنی ای بار خدايا ! تو نهايت آمرزنده و بخشنده ای و آمرزش برايت پسنديده است پس خطا های مرا عفو کن.»

اميدواريم که خداوند توفيق عنايت فرمايد تا از جمله مقربان درگاهش گرديده و با انجام فرائض واجبات و سنن و مستحبات و شب زنده داری در اين ماه پر فيض اين شب متبرک را هم دريابيم و با دعا و نيايش از خداوند(ج) بخواهيم که گناهان ما را عفو کرده و حاجات ما را بر آورده سازد.

 

 

شناخت ماه خدا

نخستين كارى كه بايد در ارتباط با ((ماه مبارك)) انجام گيرد, بدست آوردن نگاه صحيح نسبت به آن مى باشد, نگاهى برگرفته از آنچه كه كتاب خدا و پيشوايان راستين الهى به انسان ارايه كرده اند. بدين ترتيب انسان مومن, در آغاز و پيش از انجام هرگونه رفتار و برخورد با اين ماه, در تب و تاب به دست آوردن آگاهى از ((چيستى ماه رمضان)) و كسب معرفت لازم درباره مقام, موقعيت و جايگاه آن است.

آن گونه كه امام زين العابدين (ع) اين آگاهى و معرفت را ملتمسانه از پروردگارش طلب مى كند:

((اللهم صل على محمد وآل محمد والهمنا معرفه فضله واجلال حرمته...))6خدايا بر محمد و آل او درود فرست و شناخت فضيلت ماه رمضان و بزرگداشت حرمتش را به ما الهام فرما.

شناخت ماه رمضان تعيين كننده نحوه برخورد با آن پى بردن به ماهيت و موقعيت ماه مبارك رمضان و آگاهى از چيستى آن, ضمن آنكه خود نعمتى بزرگ و موهبتى سترگ است, راه گشاى كيفيت برخورد و چگونگى رفتار با آن نيز مى باشد. در پرتو شناسايى موقعيت و شناخت جايگاه ماه خدا است كه انسان مومن هنگام حلول و تشريف فرمايى آن, مى تواند استقبال شايسته از آن به عمل آورد. در حقيقت با اين شناسايى و شناخت, راه چگونگى برخورد با اين ماه و نوع رفتار با آن هموار مى گردد. در اين باره اين گزارش ((انس بن مالك)) شنيدنى است: ((لما حضر شهر رمضان قال النبى (ص): سبحان الله, ماذا تستقبلون وماذا يستقبلكم قالها ثلاث مرات.))7 هنگامى كه ماه رمضان فرا مى رسيد پيامبر (ص) مى فرمود: منزه است خدا, بنگريد كه به استقبال چه مى رويد و چه به شما روى مىآورد و اين جمله را سه بار تكرار فرمود.

در سايه ى اين شناخت و شناسايى است كه نقش بى بديل, تاثير شگرف و آثار و فوايد ارجمند آن, هويدا مى گردد و تلاش و تقلا ى انسان مومن براى شرف يابى به محضر آن, رعايت وظايف و آداب, بهره مندى از بركات و كوشش براى نگهدارى و از دست نرفتن لحظات و ساعت آن را برمى انگيزد. چنانچه در روايت ((ابى مسعود انصارى)) از پيامبر اكرم (ص) مى خوانيم: ((لو يعلم العبد ما فى رمضان لود ان يكون رمضان السنه))8 اگر بنده, از آنچه كه در ماه رمضان قرار داده شده آگاهى داشت, با تمام وجود دوست مى داشت كه همه ى سال, ماه رمضان باشد........

 

ادامه مطلب...

 

ذكر هاي ماه شعبان

 

۱-هفتاد بار در روز اَستَغفرُاللهَ وَ اَساَلُهُ التَوبة

(از خدا آمرزش مي خواهم و از هم او فرصت بازگشت مي جويم)

 

2- هفتاد بار در روز اَستَغفرُاللهَ اَلذي لا اله الا هُوَالرحمنُ الرحيمُ الحَيُ الَقيومُ و اَتُوبُ اَِليهِ

(از خدايي آمرزش مي خواهم كه معبودي جز او نيست همان خداي مهرورز مهرپيشه ي   زنده ي پايدار. وبه سوي او بازمي گردم.)

3-هزار بار در طول ماه لا اله الا الله وَ لا َنعبُدُ الا ِاياهُ مُخلِصينَ لهُ الدينَ وَ لَو كَِرهَ اَُلمُشركونَ

 

(جز خدا معبودي نيست و جز او را نمي پرستيم.در اين دين براي او اخلاص مي ورزيم هرچند مشركان نپسندند.)

4- ذكر پياپي صلوات

 

 

ارزش و جايگاه ماه شعبان

 

ماه شعبان هنگامه اي است بس ارجمند كه پيامبر گرامي ما آن را ويژه ي خود برشمرده است و كساني را كه در اين ماه به پاك زيستي و عبادت و ذكرروي آورند يار حقيقي خود دانسته است.در اين ماه روزه داشتن شريف ترين كارهاست كاري كه پيشوايان ما مواره به آن پايبند بودند و آن را توبه ي راستين مي شمرند . پيامبر محبوب ما روزه ي اين ماه را با روزه ي ماه رمضان پيوند مي داد و همي روزهايش را روزه مي داشت.

شعبان فرصتي مناسب براي بهره گيري بيشتر از نعمت هاي معنوي و مادي خداوند است. نام گذاري اين ماه نيز از همين روست يعني در آن نعمت هاي الهي شعبه شعبه و افزون افزون بر بندگان نثار مي شود و كارهاي نيك همچون شاخساران پربار ثمرات ارجمند و فراوان مي دهند به ويژه روزه داشتن در اين ماه دستمايه ي افزايش روزي و نعمت خدا در طول زندگي است و شفاعت و خشنودي پيشوايان پاك را در پي دارد. صدقه دادن به نيازمندان و عفو و گذشت نسبت به بندگان خداوند نيز از كارهاي سفارش شده ي اين ماه است.

 

از كتاب در حريم نور                                   با ترجمه سيد ابوالقاسم حسيني (ژرفا)